img_1087-jpg

Wat moet je weten voor een bezoek aan Auschwitz?

Reizen is niet altijd alleen maar leuk. Dat hoeft ook niet, vind ik. Ik reis om de geschiedenis en andere culturen beter te begrijpen. En soms moet je daarvoor buiten je comfortzone stappen. Jezelf even flink met de neus op de feiten drukken. Daarom wilde ik al jaren graag Auschwitz bezoeken. Vorige maand was het eindelijk zo ver, en naast dat ik mijn gedachten op een rijtje wilde zetten, wilde ik ook jullie wat tips geven over wat je moet weten voor een bezoek aan Auschwitz. 

Praktische info

Auschwitz bestond ooit uit drie complexen: Auschwitz I (met de befaamde ‘Arbeit macht frei’-poort), het uitgestrekte Auschwitz II-Birkenau en Auschwitz III-Monowitz, een werkkamp dat inmiddels niet meer bestaat. Alleen de eerste twee zijn nog te bezoeken. Je kunt Auschwitz óf met een tour bezoeken, óf zelfstandig. Ik deed het eerste, via een tour agency. Het voordeel daarvan is dat alles voor je geregeld wordt: je wordt netjes opgehaald en thuisgebracht, je hoeft niet in de rij voor kaartjes, en je hebt een tourguide tot je beschikking voor een uitleg en rondleiding. Het nadeel is dat het natuurlijk duurder is dan zelf alles regelen, en dat je vast zit aan een schema. Je kunt niet even extra gebouwen bekijken als dat niet op de route van de tourguide ligt. Maar het fijne is wel weer dat je met een georganiseerde tour geen extra stress hebt, en je helemaal op de ervaring van het bezoek kunt richten. Heel fijn als je geen eigen vervoer hebt. Het is bovendien niet zo duur. Je kunt hier kaartjes voor de georganiseerde tour kopen.

Als je zelf gaat, kun je met het openbaar vervoer gaan (de trein), of zelf rijden en parkeren bij het complex. Tussen Auschwitz I en II moet je nog wel een krappe tien minuten rijden, hoewel er volgens mij ook een shuttlebus gaat van Auschwitz zelf. Auschwitz is ongeveer een uurtje rijden vanaf Kraków.

Toegangskaartjes voor Auschwitz zijn gratis. Wil je een rondleiding met gids, dan kost dit natuurlijk wel geld. Kaartjes moet je van te voren reserveren! Dat kan via visit.auschwitz.org. Je boekt dan een (gratis) kaartje voor jouw voorkeursdatum en tijdsstip. Dit systeem hebben ze geïntroduceerd omdat er teveel mensen naar Auschwitz kwamen, waardoor het te druk werd. Boek wel RUIM (weken) van te voren je tickets, zodat je niet voor niets komt!

img_1147

Tips:

– Draag waterdichte schoenen die vies mogen worden. Als je pech hebt, valt je bezoekje op een dag waarop het non-stop regent, zoals het mijne. Het wordt dan een modderige natte zooi, dus kom goed beslagen ten ijs.
– Draag goede wandelschoenen: Auschwitz-Birkenau is niet echt geasfalteerd, en dus erg onregelmatig, met hier en daar los liggende stenen.
– Het merendeel van het complex ligt in de open lucht. Bereid je voor op de elementen; of dat nou een paraplu is of een hoed en zonnebrand… je zult veel buiten zijn.
– Neem snacks en water mee, en doe je behoeftes voor je het complex binnen gaat. Zoals je mogelijk niet zult verbazen, staat Auschwitz niet bepaald vol met gezellige standjes en toiletgebouwen. De parken zijn beschermd erfgoed. Bij de ingang kun je snacks kopen en naar de WC, maar eenmaal binnen, moet je roeien met de riemen die je hebt. Toepasselijk, niet?
– Neem een klein handtasje mee. Als je tas groter is dan 30x20x10 dan mag je hem niet mee naar binnen nemen.

img_1149

Mijn gedachten

Zoals ik al eerder zei, wilde ik Auschwitz al heel lang bezoeken. Ik vind de Tweede Wereldoorlog een fascinerende periode in de geschiedenis, waar ik graag meer over leer. Ik vind dat belangrijk. Ik denk dat je pas echt kunt voorkomen dat de geschiedenis zich herhaalt, als je de geschiedenis écht begrijpt. En dat probeer ik dus ook regelmatig te doen.

De dag voor mijn bezoek was ik nerveus en onrustig. Ik keek ineens toch best tegen het bezoek op. Ik sliep ook niet goed, maar of dat iets met het aanstaande bezoek te maken had, weet ik niet. Ik vond de betekenis van de plek toch ineens zo groot dat het met een tikje intimideerde. Tijdens de dag zelf was het muisstil in het busje dat ons naar Auschwitz reed. We keken allemaal in volle stilte een documentaire over de bevrijding van Auschwitz. Het meisje naast me huilde. Ik keek naar buiten en wist het net droog te houden.

Eenmaal aangekomen valt me meteen op dat Auschwitz I er heel anders uitziet dan verwacht. Veel kleiner, en dus niet uitgestrekt, maar gewoon stenen barakken op een industriegebied. Dat komt, leer ik later, omdat de beelden van Auschwitz I en II veel door elkaar worden gebruikt. Auschwitz 1 is vrij klein, en bestaat vooral uit stenen bunkers, terwijl Auschwitz II bekend is van het uitgestrekte kamp op een grasveld met prikkeldraad er omheen, en de treinsporen die het kamp in leiden. Auschwitz II is dus ook veel groter, en werd letterlijk gebouwd omdat het eerste kamp te klein was.

img_1148

En toen was ik daar en was het ineens niet te bevatten. Ik liep er, over plekken waar mensen de dood hebben gevonden. Waar mensen hun laatste angstige uren beleefd hebben. En het wilde maar niet tot me doordringen. In Auschwitz II kwam dat al iets meer, vanwege de gigantische afmetingen. De uitgestrektheid. Het feit dat het je meer dan een half uur kost om van de ene kant naar de andere kant te lopen. En dan die barakken die daar in the middle of nowhere staan. Blootgesteld aan alle invloeden van het weer. Dát vond ik wel heftig. Toen ik er zelf was was het heel slecht weer. De regen kwam met bakken uit de lucht vallen, en ondanks dat ik een dikke winterjas aan had, vond ik het koud. Het dringt dan wel even tot je door dat de mensen daar zeventig jaar geleden geen dikke winterjassen hadden. En dat ze in de stromende regen uren moesten werken, en zodra ze dat niet meer konden, dat ze dood moesten.

En toch… tot op een bepaalde hoogte heb je het gewoon koud. En zijn je sokken doorweekt van de regen. En zijn het maar leegstaande gebouwen. Het is zó ontzettend moeilijk voor te stellen dat zoiets heeft bestaan. Auschwitz houdt het wat dat betreft ook vrij anoniem: ik heb weinig persoonlijke verhalen gelezen van mensen die er hebben gezeten (al blijkt dat in sommige barakken wel veel meer te zijn!). Dat zal wel bewust zijn: om nabestaanden te beschermen. Maar ik denk dat verhalen wel dichterbij zou brengen. Dan breng je het van het ongrijpbare getal 1 miljoen anonieme gezichten terug naar een handvol échte mensen. Die droomden, liefhadden en vreesden.

Tijdens mijn bezoek was ik minder aangedaan dan ik dacht. Maar in de dagen na mijn bezoek kwam het wel steeds meer binnen, hoe groots en afschuwelijk de daden zijn die daar plaatsvonden. Dat wist ik natuurlijk wel: ik heb tientallen films en documentaires over het onderwerp gezien. Maar ik vind het fijn om er geweest te zijn. Hoewel ik natuurlijk niet weet hoe het gevoeld moet hebben om daar tijdens de oorlog te leven, met de dagelijkse angst – voor jezelf, voor je familie, voor je vrienden, ik kan me nu in ieder geval inbeelden hoe het er uit zag, de volgende keer als ik een film zie over Auschwitz. En dat voegt een extra dimensie toe. Auschwitz is nu geen ontastbaar, ongrijpbaar ding meer voor me. Maar een echte plek, waar ik ben geweest, waar gruwelijke dingen geweest zijn. Ik heb gezien hoe het er was. Ik heb het op sommige momenten even gevoeld.

img_1146

Het was dus nogal een interessant tripje. Anders dan ik verwacht had. Minder indrukwekkend op dat moment, maar het speelt nog lang door op de achtergrond. Verder ontbreken mij de woorden… ik heb het idee dat geen enkele woorden een ervaring als Auschwitz recht aan doen. Dus laat ik jullie hier maar achter met een Facebook-update die ik over mijn bezoekje schreef…

“Een van de redenen dat ik reis is om de geschiedenis te begrijpen en meer begrip en kennis te krijgen van ‘anderen’. Mensen met andere culturen, gebruiken, talen. Wat ik tot nu toe heb geleerd is simpel: mensen zijn inherent goed en verbonden door hun menselijkheid. We willen dezelfde dingen: liefhebben en geliefd worden, dat wijzelf en onze families gezond zijn, ons veilig voelen. In deze fragiele en onrustige tijden vond ik het belangrijker dan ooit om Auschwitz-Birkenau te bezoeken. Als je mensen ooit als niet-menselijk gaat zien omdat je hun cultuur en gebruiken niet begrijpt, denk dan aan deze plek. Hier werden meer dan een miljoen mensen systematisch vernietigd omdat ze “anders” waren. Dat waren ze niet. Ze hadden dezelfde liefde. Ze hadden dezelfde pijn. Ze hadden dezelfde angsten. En ze hadden dezelfde dromen. Laten we dit nooit vergeten en in ons leven keuzes maken waarbij liefde en menselijkheid voorop staan. 

Wat vond jij van een bezoek aan Auschwitz?

12 comments

  1. Shirley

    Ik vond het ook zo indrukwekkend. Het was -15 toen ik er was en het is zo erg om te beseffen dat mensen vroeger gewoon met blote voeten buiten hebben staan werken. Je beseft ook goed hoe groots het allemaal was als je al die brillen, koffers, schoenen en kunstbenen ziet… ik ben trouwens met de bus gegaan destijds en dat ging veel sneller dan de routeplanner van tevoren zei en de bus stopt dichterbij dan de trein, maar misschien heb ik gewoom geluk gehad.

    Beantwoorden

    1. Explorista

      Ja, ik vond de stapel haar echt enorm indrukwekkend!

      Beantwoorden

  2. Lenneke

    Wow, prachtig geschreven Milou!
    Ik ben ooit in de buurt van Berlijn naar een kamp geweest waar ze allerlei testen en proeven deden. Erg indrukwekkend.

    Beantwoorden

  3. Kirsten

    Auschwitz is zeker indrukwekkend en ik heb er ook nog weken ‘last’ van gehad. Toch heb ik het anders ervaren. Auschwitz II vond ik wel erg indrukwekkend, maar daar bleef het voor mij nog te anoniem. Het sneeuwde en de gedempte geluiden zorgden wel voor een bizarre sfeer. Pas bij Auschwitz I hield ik het niet meer droog. De barakken daar staan wél vol met persoonlijke verhalen. Elke barak heeft zijn eigen bevolkingsgroep. De foto’s, verhalen en muziek zorgde ervoor dat het bij mij keihard binnen kwam. Je moet er wel even de tijd voor nemen, elk verhaal lezen in elke barak is echt niet te doen – maar zelf vond ik het wel interessant om de persoonlijke verhalen te lezen…tot ik het niet meer trok ;) Een tip is dus ook om écht de tijd te nemen.

    Beantwoorden

    1. Explorista

      Ah! Wij bezochten Auschwitz met een tourguide, en hebben dus alleen maar de algemene barakken bezocht, denk ik. Jammer!

      Beantwoorden

  4. Elisa | lies rond de wereld

    Heel indrukwekkend. Ik zou heel graag Auschwitz bezoeken, om dezelfde reden als jij dat hebt gedaan. Ik denk dat het heel belangrijk is, vooral nu, om te weten wat er in het verleden is gebeurd en waarom.

    Beantwoorden

  5. Robin

    Ik wil er heel graag een keer heen om dezelfde reden. Afgelopen weekend ben ik naar Kamp Vught geweest en bij de rondleiding regende het en mijn voeten waren zo koud. Dat ik me ook besefte dat de gevangen alleen maar in een soort pyjama liepen en het 24/7 koud hadden.

    Auswitch lijkt me heel indrukwekkend en er zijn geen woorden voor wat er is gebeurd.
    Ik snap dan nu ook niet dat mensen zeggen ‘dit nooit meer’ maar ondertussen hun ogen sluiten voor wat er nu gebeurd.

    Beantwoorden

    1. Explorista

      Gek is dat he… iedereen zou er eens naar toe moeten om te zien wat er gebeurt als je ‘anderen’ als niet menselijk gaat zien…

      Beantwoorden

  6. Wanda

    Hier wil ik ook nog een keertje naar toe. Ook ik vind alles op het gebied van WOII erg fascinerend en wil er dolgraag meer van weten. Zelf hebben we Terezin in Tsjechië en Buchenwald in Duitsland bezocht. Beide erg indrukwekkend. En net als jij, was ik vooral in de dagen erna wat van slag, omdat het dan het besef ineens heel hard binnenkomt.

    Beantwoorden

  7. Mijn 2016 in reisjes: 19 trips + in het buitenland gewoond!

    […] paar uur hadden om Krakow te ontdekken. Gelukkig bood het reisje me wel de kans om eindelijk eens Auschwitz te bezoeken, iets wat ik al lang wilde. Het was een bijzonder tripje. Mijn sokken en schoenen zijn […]

    Beantwoorden

  8. Brigitte

    Hoi Milou,

    Ik wil even het volgende kwijt over jouw alinea dat Auschwitz het anoniem houdt: dat is geheel niet waar. Mogelijk heb je de verhalen gemist omdat je volgens eigen zeggen met een tour mee was en niet in de gelegenheid was om alle gebouwen in te gaan. Ik ben er begin december 2016 zonder tour geweest en heb in een groot aantal gebouwen met tranen in mijn ogen de persoonlijke verhalen van Auschwitz-gevangenen gelezen. In het bijzonder stip ik hier de ‘thema’-gebouwen aan over Nederland, Frankrijk, Belgie, Hongarij en nog een aantal andere landen.

    Het is weliswaar jouw blog, maar ik wil hier vermelden dat je eigenlijk al een flink dagdeel nodig hebt om Auschwitz kamp 1 te volledig te zien en ervaren. En nog belangrijker: ga zonder tour. De, zonder uitzondering, gestresste gidsen stuwden de groepjes bezoekers voort in de gangen en sommeerden mensen die wat langer wilden kijken dat ze door moesten lopen. Ik kreeg soms het gevoel dat zij de kampbewaarders waren! Soms ving ik een verhaal op wat een gids vertelde, en dit was exact (!) hetzelfde als wat op de informatieborden staat.

    Dus mijn advies: ga zonder tour en neem de tijd om alles op je in te laten werken. De tour is vooral handig voor het personeel van het Auschwitz zelf, om het aantal bezoekers te doseren en te stroomlijnen.

    Beantwoorden

    1. Explorista

      Dankjewel voor je toevoeging! Ik heb inderdaad waarschijnlijk alleen maar de algemenere barakken bezocht in de tour. Als ik ooit terugga, zal ik dat zonder tour doen. :)

      Beantwoorden

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *